ÜLKEMİZDEKİ İLK KLARNETİSTLER

Abc

SELAM KLARNET DOSTLARI

MEHMET ALİ BEY

Çengelköylü Mustafa Bey’in oğlu olan Mehmet Ali Bey, İstanbul’da doğmuştur. 1856 yılında Muzıka-i Hümayun’a giren Mehmet Ali Bey, aynı zamanda Guatelli’nin muaviniydi. Guatelli’nin en yoğun çalışmaları döneminde yetiştirdiği Saffet, flütçü Haydar (Pembe Kız Opereti’nin bestecisi), müezzinbaşı Rıfat Bey ve Pazı Osman Ağa gibi mızıkacılar arasında seçkinlik göstermiş kıdemli bir sanatkar olduğu için, Guatelli’’in muavinliğine ayrılmıştır.

1875 yılında miralay rütbesini alan Mehmet Ali Bey, ilk armoni derslerini de Guatelli’den almış olup, günümüzde de bilinen İzmir ve Plevne marşlarının bestecisidir. Muavinlik görevi devam ederken sarayın ilk bando ve orkestra şefi olmuştur. Mehmet Ali Bey aynı zamanda Muzıka-i Hümayun’da yetişmiş iyi bilinen bir klarnet üstadı olup öğrencileri arasında, marş ve şarkı bestecisi olan Zatı Arca da vardır. Mehmet Ali Bey, ülkemizde klarnetin ilk eğitmenlerinden olup, değerli icracılar yetiştirmiş önemli bir isimdir. 1895 yılında vefat etmiştir. (Gazimihal,1955,s.81)

ZATİ BEY

1864 yılında İstanbul’da Beyazıt’da dünyaya gelen Zati Bey, Sırmakeş Hüsnü Efendi’nin oğludur. 1873 yılında Muzıka-i Hümayun’a girerek keman muallimi Pascualli’den keman dersi almıştır. Fakat bu sazda istediği gelişmeyi gösteremeyeceğini çabuk anlayıp flüt sınıfına geçmiştir. Flüte dört beş senelik emeği geçen Zati Bey’in, tekrar sınıf değiştirerek klarnete başlaması Miralay Mehmet Ali Bey teşvikiyle olmuştur. Mızıkada klarnetçilerin azaldığını gören Mehmet Ali Bey, flüt sınıfından beş altı öğrenciyi klarnet sınıfına almıştır ki, Zati Arca da bu öğrenciler arasındadır. Klarnet sınıfına geçen Zati Arca, çalışmalarını titizlikle sürdürerek iyi bir klarnetçi olmuştur.

Zati Bey; bir yandan da Guatelli Paşa’dan armoni, Aranda Paşa’dan piyano dersleri almıştır. Zati Bey, Avustralya’dan ülkemize gelen bir koronun II. Abdülhamit’in huzurunda konser verip beğenildiğini görünce, saraydaki Türk müzisyenlerden böyle bir heyet kurmuş, konserler vererek başarı kazanmıştır.

1951 yılında kaybettiğimiz Zati Arca, bandoya daha çok klarnetiyle hizmet etmiştir. Ülkemizde “Türk Klarnet Okulu” diye anılan ekolun kurucuları başta Mehmet Ali Bey olmak üzere Zati Bey’dir.(Gazimihal,1955,s.23)

VELİ KANIK

Veli Kanık İzmir’de doğmuştur. Müzik kabiliyeti İzmir Sanayi Mektebindeki öğrenciliği yıllarında ortaya çıkmıştır. Yedi yaşında girdiği bu okuldan mezun olduktan sonra, mi bemol klarnet ile okul bandosunda yer almıştır. Kendisinden önce Muzıkai Hümayun’a geçmiş bulunan bir okul arkadaşından aldığı bir mektup üzerine aynı muzıkaya yazılmak için İstanbul’a gelmiştir. Muzıkanın o zamanki öğretmenlerinden Zati Bey, Veli’nin musiki kabiliyetini sezdiği için kendisini Gümüşsuyu Kışlasında himayesine alarak, si bemol klarnetle yetiştirmeye başlamıştır.

Kısa zamanda klarnetle büyük gelişme gösteren Veli Kanık, iki yıl sonra da solist Kara Ahmet Bey’in yerine solo klarnet icra etmeye başlamıştır. Saray orkestrasında da Cumhuriyetin ilanına kadar, Zati Bey’in yanında klarnet icra etmiştir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Sofya, Peşte, Münih ve Dresden’e yapılan konser seyahatinde İhsan Künçer’le birlikte orkestrada yer almıştır. Savaş sonlarında ise, muhacir Beyaz Rus müzisyenleri arasında Hartman, Butnikov gibi orkestra şeflerinin idaresinde senfonik konserlere katılmıştır.

Saffet ve Zati Bey’ler muzıkadan ayrılınca orkestranın başında Zeki Bey ve bandoda da Veli Bey kalmıştır. Darülâceze Bandosunu Zati Arca, Velik Kanık ve diğer iki arkadaşlarıyla elbirliği yaparak kurmuşlar, Veli Kanık bu bandoda değerli icracıların yetiştirilmesinde önemli rol oynamıştır.

Veli Bey kendi çalışmalarıyla armoni öğrenmiş olup, hala söylenmekte bulunan bazı okul marşları yazmıştır. Veli Kanık, ülkemizde bandoculuğa fazlasıyla emeği dokunmuş iyi bir klarnet öğretmeni olduğu gibi, iyi bir müzik nazariyatçısı sayılmaktadır.(Gazimihal,1955,s.26)